Η δίκη του Ρομπέρ Μπραζιγιάκ (19 Ιανουαρίου 1945)

Η δίκη του Ρομπέρ Μπραζιγιάκ ξεκίνησε στις 13:00 της 19ης Ιανουαρίου του 1945. Ήταν ανοιχτή για το κοινό. Ήταν μια από τις δίκες της Κάθαρσης. Συνήγορος του ήταν ο Ζακ Ιζορνί που επτά μήνες μετά θα υπερασπιζόταν και τον στρατάρχη Πεταίν της Κυβέρνησης του Βισί. Εισαγγελέας ήταν ο Μαρσέλ Ρεμπούς. Πρόεδρος του δικαστηρίου ήταν ο Μορίς Βιντάλ.

Η δίκη του Ρομπέρ Μπραζιγιάκ ξεκίνησε στις 13:00 της 19ης Ιανουαρίου του 1945. Ήταν ανοιχτή για το κοινό. Ήταν μια από τις δίκες της Κάθαρσης. Συνήγορος του ήταν ο Ζακ Ιζορνί που επτά μήνες μετά θα υπερασπιζόταν και τον στρατάρχη Πεταίν της Κυβέρνησης του Βισί. Εισαγγελέας ήταν ο Μαρσέλ Ρεμπούς. Πρόεδρος του δικαστηρίου ήταν ο Μορίς Βιντάλ.

''Ονομάζεστε Ρομπέρ Μπραζιγιάκ. Γεννηθήκατε στις 31 Μαρτίου 1909 στο Περπινιάν. Είστε λογοτέχνης και δημοσιογράφος. Ζείτε στο Παρίσι'' ξεκίνησε την δίκη ο Βιντάλ. ''Μάλιστα, κύριε πρόεδρε'' απάντησε ο Μπραζιγιάκ. ''Μπραζιγιάκ να προσέξετε καλά όσα θα ακούσετε. Κύριε γραμματέα, παρακαλώ, διαβάστε το κατηγορητήριο''. Ο γραμματέας αφού τόνισε ότι ο Μπραζιγιάκ δεν ήταν απλά ένας δημοσιογράφος, αλλά και ένας συγγραφέας μυθιστορημάτων ανεκτίμητης λογοτεχνικής αξίας ανέφερε την κατηγορία πως ο Μπραζιγιάκ είχε συμμετάσχει ενεργά και με την θέληση του στην γερμανική προπαγάνδα και πως είχε σχέση με εχθρικούς οργανισμούς. Η κατηγορία ήταν σύμφωνα με το άρθρο 75 του ποινικού κώδικα, σύμπραξη με τον εχθρό.

Ο Μπραζιγιάκ ήταν ήρεμος και διόρθωσε κάποια ασήμαντα σφάλματα - όπως τα χαρακτήρισε  ο ίδιος - που ανέφερε το κατηγορητήριο σχετικά με την καριέρα του και τις συνεργασίες του. Κατηγορήθηκε ότι είχε ζητήσει την αποφυλάκιση του από τους Γερμανούς, για την επίσκεψη του δυο φορές στην Γερμανία και την συμμετοχή του σε ένα συνέδριο της Βαϊμάρης το 1941 και για το βιβλιοπωλείο της Αριστερής Όχθης. Σχετικά με το βιβλιοπωλείο ο Μπραζιγιάκ θα απαντήσει πως κύριος σκοπός ήταν να πουληθεί κλασσική γαλλική λογοτεχνία των εκδόσεων Pleiade σε γερμανικά βιβλιοπωλεία και πανεπιστήμια των γερμανικών πόλεων που είχαν βομβαρδιστεί από τους Συμμάχους.

Ο συνήγορος, Ζακ Ιζορνί σηκώθηκε και ζήτησε αναβολή της δίκης επειδή ο Πεταίν κι ο Λαβάλ που ήταν οι ηγέτες του καθεστώτος του Βισί δεν είχαν δικαστεί ακόμα κι εφόσον ακόμα δεν είχε κριθεί η ενοχή αυτών δεν μπορούσαν να δικάσουν τον Μπραζιγιάκ, ο οποίος ''δεν ήταν προδότης, αλλά ένας φλογερός πατριώτης που είχε ακολουθήσει την πολιτική του Βισί''. Το αίτημα του απορρίφθηκε με την πρόφαση ότι ο  στρατηγός Ντε Γκωλ είχε ανακηρύξει  παράνομο το καθεστώς τον Νοέμβριο του 1944. Στις 1:45 ξεκίνησε η ανάκριση. Ο Μπραζιγιάκ ήταν ήρεμος και διόρθωσε κάποια ασήμαντα σφάλματα - όπως τα χαρακτήρισε  ο ίδιος - που ανέφερε το κατηγορητήριο σχετικά με την καριέρα του και τις συνεργασίες του. Κατηγορήθηκε ότι είχε ζητήσει την αποφυλάκιση του από τους Γερμανούς, για την επίσκεψη του δυο φορές στην Γερμανία και την συμμετοχή του σε ένα συνέδριο της Βαϊμάρης το 1941 και για το βιβλιοπωλείο της Αριστερής Όχθης. Σχετικά με το βιβλιοπωλείο ο Μπραζιγιάκ θα απαντήσει πως κύριος σκοπός ήταν να πουληθεί κλασσική γαλλική λογοτεχνία των εκδόσεων Pleiade σε γερμανικά βιβλιοπωλεία και πανεπιστήμια των γερμανικών πόλεων που είχαν βομβαρδιστεί από τους Συμμάχους. 

Ο πρόεδρος Βιντάλ χρησιμοποίησε ένα άρθρο του Μπραζιγιάκ γραμμένο το 1943 με τίτλο ''Η γέννηση ενός αισθήματος'' λέγοντας: ''Διακηρύξατε την αγάπη σας για τους Γερμανούς φαντάρους, κι αυτά είναι τα ακριβή λόγια που χρησιμοποιήσατε: ''Η αγάπη σας για τους Γερμανούς φαντάρους''. Θέλατε να σφίξετε το χέρι τους δίχως κάποιον ιδιαίτερο λόγο, σαν να ήταν δικά μας παιδιά''. Ο εισαγγελέας  Ρεμπούλ διορθώνει τον Βιντάλ λέγοντας του πως η πρώτη φράση προέρχεται από συνομιλία του Μπραζιγιάκ με τον ανακριτή κύριο Ραού και πως η φράση ''η αγάπη σας για τους Γερμανούς φαντάρους'' δεν υπάρχει στο άρθρο. Ο Βιντάλ επέμεινε ρωτώντας τον Μπραζιγιάκ αν έγραψε την συγκεκριμένη φράση κι η απάντηση του κατηγορούμενου ήταν ότι το λάθος είχε γίνει στα εισαγωγικά επιβεβαιώνοντας  πως η φράση ανήκει στον Ραού. ''Είπατε όμως ότι οι Γερμανοί ήταν ''φίλοι της ίδιας φυλής'';  κι ο Μπραζιγιάκ απάντησε ''όντως η φράση αυτή είναι δική μου''.

Ο πρόεδρος Βιντάλ χρησιμοποίησε ένα άρθρο του Μπραζιγιάκ γραμμένο το 1943 με τίτλο ''Η γέννηση ενός αισθήματος'' λέγοντας: ''Διακηρύξατε την αγάπη σας για τους Γερμανούς φαντάρους, κι αυτά είναι τα ακριβή λόγια που χρησιμοποιήσατε: ''Η αγάπη σας για τους Γερμανούς φαντάρους''. Θέλατε να σφίξετε το χέρι τους δίχως κάποιον ιδιαίτερο λόγο, σαν να ήταν δικά μας παιδιά''. Ο εισαγγελέας  Ρεμπούλ διορθώνει τον Βιντάλ λέγοντας του πως η πρώτη φράση προέρχεται από συνομιλία του Μπραζιγιάκ με τον ανακριτή κύριο Ραού και πως η φράση ''η αγάπη σας για τους Γερμανούς φαντάρους'' δεν υπάρχει στο άρθρο. Ο Βιντάλ επέμεινε ρωτώντας τον Μπραζιγιάκ αν έγραψε την συγκεκριμένη φράση κι η απάντηση του κατηγορούμενου ήταν ότι το λάθος είχε γίνει στα εισαγωγικά επιβεβαιώνοντας  πως η φράση ανήκει στον Ραού. ''Είπατε όμως ότι οι Γερμανοί ήταν ''φίλοι της ίδιας φυλής'';  κι ο Μπραζιγιάκ απάντησε ''όντως η φράση αυτή είναι δική μου''. Υπερασπίστηκε την σημασία της φράσης υποστηρίζοντας πως οι Γερμανοί ήταν απαραίτητοι για την προστασία της Γαλλίας από τους κομμουνιστές και για τις γερμανικές φρικαλεότητες ισχυρίστηκε ότι οι ενέργειες των Γάλλων στην Ινδοκίνα το 1930 ήταν πολύ πιο αποτρόπαιες. Ο Βιντάλ προχώρησε με αποσπάσματα από άρθρα του σχετικά με τις επιθέσεις κατά των υπουργών της Τρίτης Δημοκρατίας, των οπαδών του Ντε Γκωλ, για την εσωτερική αντίσταση, για τις αντισημιτικές απόψεις του.  Ο Μπραζιγιάκ αμύνθηκε λέγοντας ότι ο αντισημιτισμός του ήταν ριζωμένος στην γαλλική κι όχι στην γερμανική παράδοση κι ότι ο φασισμός του ήταν ένας γαλλικός εθνικιστικός φασισμός. 

Έξι φορές ο Μπραζιγιάκ ανέλαβε την ευθύνη των πράξεων του. Ολοκλήρωσε την απολογία του λέγοντας πως είχε αρνηθεί να φύγει στην Γερμανία και ότι προτίμησε να κρυφτεί στο Παρίσι. Θα αναφέρει και την ομηρία της οικογένειας του που εκβιαστικά συνελήφθη για να παραδοθεί ο Μπραζιγιάκ κι ότι μόλις παραδόθηκε η μητέρα του αφέθηκε ελεύθερη. Ο Μπραζιγιάκ θα ολοκληρώσει ''Δεν μπορώ να μετανιώσω για τίποτα από όσα ήμουν''. Ήταν η πρώτη φορά που ένας συνεργάτης των Γερμανών από τον Οκτώβριο που είχε ξεκινήσει η Κάθαρση αρνιόταν να ζητήσει συγνώμη στην Δημοκρατία!

Έξι φορές ο Μπραζιγιάκ ανέλαβε την ευθύνη των πράξεων του. Ολοκλήρωσε την απολογία του λέγοντας πως είχε αρνηθεί να φύγει στην Γερμανία και ότι προτίμησε να κρυφτεί στο Παρίσι. Θα αναφέρει και την ομηρία της οικογένειας του που εκβιαστικά συνελήφθη για να παραδοθεί ο Μπραζιγιάκ κι ότι μόλις παραδόθηκε η μητέρα του αφέθηκε ελεύθερη. Ο Μπραζιγιάκ θα ολοκληρώσει ''Δεν μπορώ να μετανιώσω για τίποτα από όσα ήμουν''. Ήταν η πρώτη φορά που ένας συνεργάτης των Γερμανών από τον Οκτώβριο που είχε ξεκινήσει η Κάθαρση αρνιόταν να ζητήσει συγνώμη στην Δημοκρατία!

''Η Δημοκρατία είναι μια γριά συφιλιδική πόρνη, που βρωμάει πατσουλί και βλεννόροια [...] ακόμα κάνει πεζοδρόμιο;''. Για να αποδείξει την προδοσία του θα χρησιμοποιήσει απόσπασμα απο το άρθρο του 1941 ''Γράμμα σε λίγους νέους'':    ''Αν θέλετε την γνώμη μου δεν ήμουν γερμανόφιλος πριν από τον πόλεμο, ούτε καν όταν άρχισε να εφαρμόζεται η πολιτική της συνεργασίας. Έψαχνα να βρω ποιο ήταν το λογικό συμφέρον. Τώρα τα πράγματα άλλαξαν. Μου φαίνεται ότι έκανα ένα δεσμό με το μεγαλοφυές πνεύμα της Γερμανίας, ένα δεσμό που δεν θα ξεχάσω ποτέ. Είτε μας αρέσει είτε όχι, θα έχουμε συζήσει. Οι σκεπτόμενοι Γάλλοι αυτά τα χρόνια θα έχουν, λίγο-πολύ, κοιμηθεί με την Γερμανία – όχι χωρίς διαφωνίες – και αυτό θα είναι κάτι που θα θυμούνται με τρυφερότητα. Οι γερμανικές δυστυχίες δεν είναι ακριβώς δικές μας δυστυχίες και η γαλλική πατρίδα έχει τις δικές της, αλλά δεν ξέρω για ποιο λόγο είναι δυστυχίες πιο αδελφικές από τις δυστυχίες κάποιας άλλης χώρας. Το αίσθημα υπάρχει τώρα και αν θέλει κάποιος να μάθει τι είμαι, πρέπει να το αναγνωρίσω''.

Στις 3:45 ξεκίνησε η αγόρευση του εισαγγελέα Ρεμπούλ, μια αγόρευση επιθετική που στο τέλος της θα ζητήσει ευθέως την θανατική ποινή του Μπραζιγιάκ. Μιλώντας στον Μπραζιγιάκ θα πει '' το έργο σας είναι κακό και οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην θανατική ποινή και την ζητώ εναντίον σας''. Κατά την διάρκεια της αγόρευσης θα επιχειρήσει να μειώσει το ταλέντο του αναφέροντας την περιγραφή της δημοκρατίας που είχε κάνει σε ένα άρθρο του: ''Η Δημοκρατία είναι μια γριά συφιλιδική πόρνη, που βρωμάει πατσουλί και βλεννόροια [...] ακόμα κάνει πεζοδρόμιο;''. Για να αποδείξει την προδοσία του θα χρησιμοποιήσει απόσπασμα απο το άρθρο του 1941 ''Γράμμα σε λίγους νέους'': 


''Αν θέλετε την γνώμη μου δεν ήμουν γερμανόφιλος πριν από τον πόλεμο, ούτε καν όταν άρχισε να εφαρμόζεται η πολιτική της συνεργασίας. Έψαχνα να βρω ποιο ήταν το λογικό συμφέρον. Τώρα τα πράγματα άλλαξαν. Μου φαίνεται ότι έκανα ένα δεσμό με το μεγαλοφυές πνεύμα της Γερμανίας, ένα δεσμό που δεν θα ξεχάσω ποτέ. Είτε μας αρέσει είτε όχι, θα έχουμε συζήσει. Οι σκεπτόμενοι Γάλλοι αυτά τα χρόνια θα έχουν, λίγο-πολύ, κοιμηθεί με την Γερμανία – όχι χωρίς διαφωνίες – και αυτό θα είναι κάτι που θα θυμούνται με τρυφερότητα. Οι γερμανικές δυστυχίες δεν είναι ακριβώς δικές μας δυστυχίες και η γαλλική πατρίδα έχει τις δικές της, αλλά δεν ξέρω για ποιο λόγο είναι δυστυχίες πιο αδελφικές από τις δυστυχίες κάποιας άλλης χώρας. Το αίσθημα υπάρχει τώρα και αν θέλει κάποιος να μάθει τι είμαι, πρέπει να το αναγνωρίσω''.

''Αν θέλετε την γνώμη μου δεν ήμουν γερμανόφιλος πριν από τον πόλεμο, ούτε καν όταν άρχισε να εφαρμόζεται η πολιτική της συνεργασίας. Έψαχνα να βρω ποιο ήταν το λογικό συμφέρον. Τώρα τα πράγματα άλλαξαν. Μου φαίνεται ότι έκανα ένα δεσμό με το μεγαλοφυές πνεύμα της Γερμανίας, ένα δεσμό που δεν θα ξεχάσω ποτέ. Είτε μας αρέσει είτε όχι, θα έχουμε συζήσει. Οι σκεπτόμενοι Γάλλοι αυτά τα χρόνια θα έχουν, λίγο-πολύ, κοιμηθεί με την Γερμανία – όχι χωρίς διαφωνίες – και αυτό θα είναι κάτι που θα θυμούνται με τρυφερότητα. Οι γερμανικές δυστυχίες δεν είναι ακριβώς δικές μας δυστυχίες και η γαλλική πατρίδα έχει τις δικές της, αλλά δεν ξέρω για ποιο λόγο είναι δυστυχίες πιο αδελφικές από τις δυστυχίες κάποιας άλλης χώρας. Το αίσθημα υπάρχει τώρα και αν θέλει κάποιος να μάθει τι είμαι, πρέπει να το αναγνωρίσω''.

Ο Ρεμπούλ θα πει ''Αυτό το αίσθημα που δεν τολμά να πει τ' όνομα του είναι ο έρωτας!'' και συνεχίζοντας θα πει ''μας σοδόμισαν κι αυτός ο άνθρωπος το απόλαυσε''. Ο Ρεμπούλ θα συνεχίσει σε όλη την αγόρευση να διαβάζει επιλεκτικά αποσπάσματα από άρθρα του Μπραζιγιάκ όπως ''Τι περιμένουμε για να εκτελέσουμε τους κομμουνιστές βουλευτές;'' και ''Δίχως τύψεις και μάλιστα με απέραντη ελπίδα, ορκιζόμαστε ότι θα στείλουμε  τους ανθρώπους αυτούς σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης αν όχι στο εκτελεστικό απόσπασμα''. Φυσικά θα θίξει και αντισημιτικά αποσπάσματα όπως ''Πρέπει να χειριστούμε το εβραϊκό πρόβλημα χωρίς συναισθηματισμούς....πρέπει να χωριστούμε μαζικά από τους Εβραίους και να μην κρατήσουμε κανένα μικρό....''. Θα συνεχίσει μιλώντας για καταδόσεις του Μπραζιγιάκ. Στο τέλος ο Ρεμπούλ θα υποκριθεί ότι είχε ψάξει στα γραπτά του ένα λόγο για να μην ζητήσει την θανατική του ποινή μα δεν βρήκε. Χαρακτήρισε υπέροχο το ταλέντο του αλλά άχρηστο επειδή δήθεν δεν ήταν σπλαχνικό. 


Η αγόρευση του Ζακ Ιζορνί ξεκίνησε στις 17:20. Επιχείρησε να αναδείξει το ταλέντο του, το συγγραφικό του έργο, ότι ήταν γιος ενός πεσόντος του 1915 στις μάχες του Κενιφρά, παρουσίασε επιστολές του πνευματικού κόσμου της Γαλλίας που εκτιμούσαν τον Μπραζιγιάκ ως συγγραφέα, ενώ θα τονίσει ότι πλέον είχε γεννηθεί ένας ποιητής μέσα από το μαρτύριο της φυλακής διαβάζοντας τους ένα ποίημα που ο Μπραζιγιάκ είχε γράψει στην φυλακή Φρεν. Θα απευθυνθεί στους ενόρκους: ''Οι πολιτισμένοι λαοί τουφεκίζουν τους ποιητές τους;''.  Θα συνεχίσει για να υπερασπιστεί όχι τον συγγραφέα αλλά τον αρχισυντάκτη της ''Je suis Partout''.  Πληροφόρησε τους ενόρκους ότι επί τέσσερα χρόνια ο Βιντάλ και ο Ρεμπούλ δίκαζαν στο ίδιο δικαστήριο επί γερμανικής κατοχής. Στο κλείσιμο της αγόρευσης του ο Ιζορνί θα πει στους ενόρκους: ''Δεν γίνεται αυτό το μεγάλο μυαλό για το οποίο μίλησαν οι μεγαλύτεροι στοχαστές να σβήσει για πάντα από τα δικά σας χέρια. Είθε η απόφαση σας, στην καταιγίδα που μαίνεται στη χώρα μας, να εμφανιστεί στον ουρανό της θλιμμένης Γαλλίας σαν το πρώτο σημάδι...μιας δίκαιης και συμφιλιωμένης Γαλλίας, ώστε η Γαλλία να μπορέσει να ζήσει''. 

Χρησιμοποιήθηκε το βιβλίο της Αλίς Καπλάν ''Ο άνθρωπος του εχθρού, η δίκη και η εκτέλεση του Μπραζιγιάκ'' από τις εκδόσεις ''Μοντέρνοι Καιροί''.

Ο προέδρος Βιντάλ ρώτησε τον Μπραζιγιάκ αν είχε να προσθέσει κάτι. Ο Μπραζιγιάκ αποκρίθηκε, ''Όχι κύριε πρόεδρε''.
Στις 19:00 ανακοινώνεται η απόφαση: Ένοχος προδοσίας, εκτέλεση διά τουφεκισμού και δήμευση της πειρουσίας του Μπραζιγιάκ. Το ακροατήριο γιουχάιζε. Η αδελφή του Μπραζιγιάκ, η Σούζαν, άνοιξε τον δρόμο για να δώσει ένα φιλί στον αδελφό της. Ο Μπραζιγιάκ χαμογελούσε. Ένας νεαρός φώναζε ''Δολοφόνοι!'' και ''Είναι ντροπή!''. Συνελήφθη για ασέβεια προς το δικαστήριο. Ο Μπραζιγιάκ απάντησε στον νεαρό: ''Είναι τιμή μου!''. Εκτελέστηκε στις 6 Φεβρουαρίου του 1945 φωνάζοντας ''Vive la France''.

Ο προέδρος Βιντάλ ρώτησε τον Μπραζιγιάκ αν είχε να προσθέσει κάτι. Ο Μπραζιγιάκ αποκρίθηκε, ''Όχι κύριε πρόεδρε''. Στις 19:00 ανακοινώνεται η απόφαση: Ένοχος προδοσίας, εκτέλεση διά τουφεκισμού και δήμευση της πειρουσίας του Μπραζιγιάκ. Το ακροατήριο γιουχάιζε. Η αδελφή του Μπραζιγιάκ, η Σούζαν, άνοιξε τον δρόμο για να δώσει ένα φιλί στον αδελφό της. Ο Μπραζιγιάκ χαμογελούσε. Ένας νεαρός φώναζε ''Δολοφόνοι!'' και ''Είναι ντροπή!''. Συνελήφθη για ασέβεια προς το δικαστήριο. Ο Μπραζιγιάκ απάντησε στον νεαρό: ''Είναι τιμή μου!''. Εκτελέστηκε στις 6 Φεβρουαρίου του 1945 φωνάζοντας ''Vive la France''.





Χρησιμοποιήθηκε το βιβλίο της Αλίς Καπλάν ''Ο άνθρωπος του εχθρού, η δίκη και η εκτέλεση του Μπραζιγιάκ'' από τις εκδόσεις ''Μοντέρνοι Καιροί''.

Europa Erwache